Het Nederlands elftal veroverde op het WK 1974 in West-Duitsland de wereld met het totaalvoetbal van bondscoach Rinus Michels, dat perfect in de praktijk werd gebracht door spelers als Johan Cruijff, Wim van Hanegem, Johan Neeskens en Wim Jansen. Ondanks de verloren finale staat het team nog altijd bekend als het beste Nederlands Elftal ooit.

De Kwalificatie

Oranje zou op het WK 1974 de wereld versteld doen staan met prachtig (totaal)voetbal, maar het had weinig gescheeld of het team had zich helemaal niet voor Duitsland gekwalificeerd. In de laatste kwalificatiewedstrijd ging het nog bijna mis toen de Belgen op bezoek kwamen in Amsterdam. Nederland had aan een gelijkspel genoeg en lang bleef het 0-0. Totdat de Rode Duivels in de 88e minuut via Jan Verheyen scoorden. Het doelpunt werd echter vanwege buitenspel afgekeurd. Geheel ten onrechte, zo wees de herhaling uit.

De  Selectie

Coach: Rinus Michels

- 1   Geels, Ruud - 2   Haan, Arie - 3   Hanegem, Willem van - 4   Iersel, Cees van - 5   Isräel, Rinus - 6   Jansen, Wim - 7   Jong, Theo de - 8   Jongbloed, Jan - 9   Keizer, Piet - 10 Kerkhof, René van de - 11 Kerkhof, Willy van de  - 12 Krol, Ruud - 13 Neeskens, Johan -14 Cruijff, Johan 15 Rensenbrink, Rob - 16 Rep, Johnny - 17 Rijsbergen, Wim - 18 Schrijvers, Piet - 19 Strik, Pleun - 20 Suurbier, Wim - 21 Treytel, Eddy - 22 Vos, Harry

Nederland liet in de eerste wedstrijd van het WK 1974 tegen Uruguay direct zien dat er met de oranje leeuwen niet te spotten viel. De Uruguayanen werden in een demonstratie totaalvoetbal overal op het veld opgejaagd, moesten de bal keer op keer direct inleveren en kwamen nauwelijks over de middenlijn. Zie video. Met de 2-0 nederlaag mochten de Zuid-Amerikanen niet klagen. Hierop volgde een wat teleurstellende 0-0 tegen Zweden, gevolgd door een galavoorstelling tegen Bulgarije (4-1) met een weergaloze Johan Cruijff.

Hannover: Nederland-Uruguay 2-0  (1-0 Rep, 2-0 Rep)
Dortmund: Nederland-Zweden 0-0 (
Dortmund: Nederland-Bulgarije 4-1 (1-0 Neeskens, 2-0 Neeskens, 3-0 Rep, 3-1 ed Krol, 4-1 De Jong)

In de tweede ronde kwam het Nederlands Elftal in een groep met Argentinië, DDR en Brazilië terecht. Oranje bleek niet onder de indruk van deze grote namen en bleef overtuigend de wedstrijden winnen. Argentinië werd in de eerste wedstrijd volledig van de mat gespeeld (4-0). Ook tegen de defensief ingestelde Oost-Duitsers kwam het Nederlands Elftal niet in de problemen (2-0). Oranje had hierdoor aan een gelijkspel tegen de Brazilianen genoeg om zich voor de finale te plaatsen. Bij rust was het nog 0-0 maar in de tweede helft maakte Neeskens en Cruijff een einde aan de Brazilaanse droom om de wereldtitel te prolongeren. Vooral de goal van Cruijff was van grote schoonheid, een schoolvoorbeeld van totaalvoetbal.

Gelsenkirchen: Nederland-Argentinië 4-0 (1-0 Cruijff, 2-0 Krol, 3-0 Rep, 4-0 Cruijff)
Gelsenkirchen: Nederland-DDR 2-0 (1-0 Neeskens, 2-0 Rensenbrink)
Dortmund: Nederland-Brazilië 2-0 (1-0 Neeskens, 2-0 Cruijff)

De Finale

In de finale trof Oranje het West-Duitsland van coach Helmut Schön en aanvoerder Franz Beckenbauer dat het WK zwak was begonnen maar gaandeweg in het toernooi was gegroeid. De twee minuten na de aftrap zijn waarschijnlijk de meest memorabele minuten uit de Nederlandse voetbalgeschiedenis. Het Nederlands Elftal tikt de bal bij de middenlijn traag rond en de bange Duitsers wachten op eigen helft af. Totdat Cruijff de bal komt halen, aan een dribbel begint en na een versnelling in het strafschopgebied wordt neergehaald. Als Neeskens de penalty vervolgens snoeihard door het midden tegen de touwen knalt, lijkt de wedstrijd al min of meer beslist, zoveel zelfvertrouwen straalt Oranje op dat moment uit. Het zou anders gaan. Na een half uur ligt de bal na een schwalbe van Hölzenbein aan de andere kant op de stip en nog voor de rust staat keeper Jan Jongbloed op het verkeerde been bij een slap schot van “der Bomber” Gerd Müller. Nederland weet vervolgens in de tweede helft niet meer terug te komen. De Duitsers zijn kampioen, een nationaal trauma is geboren.

Finale: West-Duitsland-Nederland 2-1

Waarom Oranje geen wereldkampioen werd

Het zal altijd gissen blijven naar de belangrijkste reden waarom het Nederlands Elftal juist in de finale zo mat voor de dag kwam. Veelgenoemd is de zwembadaffaire die was ontstaan naar aanleiding van foto’s in Bild Zeitung van feestvierende Oranje spelers in gezelschap van poedelnaakte vrouwen. De affaire zorgde voor problemen op het thuisfront, bleef in aanloop naar de finale boven het elftal zweven en verstoorde mogelijk de concentratie.
In zijn boek ‘Wij waren de besten’ noemt auteur Auke Kok ook andere mogelijke oorzaken. Zo had de geblesseerde Rensenbrink nooit aan de wedstrijd mogen beginnen en werd voor de finale de analyse van Cor van der Hart node gemist. Eerder op het toernooi maakte hij haarscherpe analyses van de tegenstanders maar na een drankincident was hij weggestuurd. Het past in het beeld dat Oranje het West-Duitse team had onderschat. Kok concludeert tot slot ook dat de spelers vermoeid waren na een maand in het Waldhotel.  Het had allemaal net iets te lang geduurd.

Literatuur
Wij waren de besten, Auke Kok

Links   Oranje op het WK 1978       Geschiedenis WK voetbal 1930-2006