Oranje komt in juni 2010 naar Zuid-Afrika om de wereldbeker op te halen. Maar de KNVB wil ook iets achterlaten in het land dat het WK voetbal organiseert. Daarom leidt de voetbalbond komende drie jaar 2010 voetbaltrainers op. Johan van Geijn (KNVB) over WorldCoaches, straatjongeren, Hillbrow en een permanent opleidingscentrum in Johannesburg.
Op 10 juni 2010, aan de vooravond van het WK Voetbal, zal het Nederlands Elftal in de Johannesburgse probleemwijk Hillbrow een mooi gebaar maken. Oranje opent dan een zelf gedoneerd Johan Cruijff Court, in dit verband Orange Court genoemd. Het veld in Hillbrow is geen op zichzelf staand initiatief maar onderdeel van een omvangrijk project waarmee de KNVB het (jeugd)voetbal in heel Zuid-Afrika een flinke impuls wil geven. Komende drie jaar heeft de voetbalbond het doel om maar liefst 2010 voetbalcoaches op te leiden. Daarnaast moet in Johannesburg een WorldCoaches Academy verrijzen waar op den duur ook kandidaten uit andere Afrikaanse landen voor een opleiding terecht kunnen.
‘Met ons WorldCoaches programma willen we iets achterlaten in het land dat het WK voetbal organiseert,’ zegt Johan van Geijn, verantwoordelijk voor de KNVB International Projects. ‘Vooral aan de onderkant van de voetbalpyramide onbreekt het in Zuid-Afrika aan opgeleide coaches die kinderen een goede voetbalopleiding kunnen geven. De KNVB heeft de expertise in huis om daar iets aan te doen. We kunnen dat echter niet alleen. Daarom werken we nauw samen met de Nederlandse ambassade in Zuid-Afrika, de ministeries van Buitenlandse Zaken en VWS, en lokale NGO’s die bijvoorbeeld het ‘life skills’ deel van de opleiding voor hun rekening kunnen nemen.’
Coach the Coach
Het concept om in andere landen coaches op te leiden is niet nieuw. Al ruim vijftien jaar draagt de KNVB zo kennis over aan een twintigtal voetbalontwikkelingslanden. ‘Ons voorheen ‘coach the coach’ genoemde programma is altijd een goed middel gebleken om maatschappelijke doeleinden in ontwikkelingslanden te realiseren,’ aldus Van Geijn. ‘Onze programma’s vergroten de participatie van jongeren in sport en verbeteren de positie van gemarginaliseerde jongeren, onder meer door toegenomen leiderschapvaardigheden via sport.’
Zuid-Afrika was zelfs het eerste land waar de KNVB coaches opleidde toen de voetbalbond direct na de apartheidsjaren meehielp om de voetbalinfrastructuur in dat land op te bouwen. Al snel won het nationale team Bafana Bafana in 1996 de Africa Cup. Een groot succes dat volgens Van Geijn eigenlijk te vroeg kwam. ‘De voetbalinfrastructuur was destijds nog lang niet waar het zijn moest en is dat nu nog steeds niet. Zelfs bij topclubs komen de opleidingen nog veel kwaliteit tekort.’
Erfenis WK 2010
Nadat Zuid-Afrika het WK voetbal in 2004 kreeg toebedeeld sprak Van Geijn met Danny Jordaan, de organisator van het WK, over de nalatenschap voor het voetbal in Zuid-Afrika. ‘Na de goede samenwerking in de periode 1994-1997 vroeg hij of we opnieuw wat konden betekenen. Sindsdien hebben we samen met Buitenlandse Zaken en VWS de mogelijkheden onderzocht. Daaruit is het WorldCoaches programma voortgekomen.’
Bij het opleiden van de voetbalcoaches neemt de KNVB het voetbaldeel op zich. De Zuid-Afrikaanse voetbalbond SAFA erkent het certificaat dat kandidaten na voltooiing van de opleiding krijgen. Ter aanvulling brengen lokale ontwikkelingsorganisaties de kandidaatcoaches ook zogenaamde life skills bij. Die moeten de WorldCoaches in staat stellen om ook buiten het voetbalveld als een soort mentor op te treden, impact te hebben op hun omgeving en voetbal daadwerkelijk in hun gemeenschap, school of club mogelijk te maken.
2010 coaches
De KNVB werkt daartoe bijvoorbeeld samen met SOS Kinderdorpen dat in elf gemeenschappen helpt om coaches op te leiden. ‘Alles is er op gericht om dat aantal van 2010 opgeleide coaches te halen,’ vertelt Van Geijn. ‘Daartoe kunnen we alle hulp gebruiken. Des te meer partijen, bijvoorbeeld uit het bedrijfsleven, zich aansluiten, des te meer kansen we hebben. Maar ook al komen we slechts tot de helft van de nagestreefde 2010 opgeleide WorldCoaches, dan nog geloof ik dat we daarmee een flinke impuls aan de ontwikkeling van het voetbal in Zuid-Afrika gaan geven.’
Inmiddels hebben de eerste deelnemers hun opleiding afgerond. Rond de loting in Kaapstad eind vorig jaar kon Ruud Gullit namens de KNVB al zeventien Zuid-Afrikanen uit de Westkaap een WorldCoaches certificaat overhandigen. Volgens Van Geijn loopt het programma nu op diverse plekken in het land. ‘Vanaf april zullen ook Zuid-Afrikanen geheel volgens het ‘coach the coach’ principe nieuwe WorldCoaches gaan opleiden. Dat zal het proces in een stroomversnelling brengen.’
Hillbrow
Van alle projecten waaraan de KNVB is verbonden, springt vooral dat in Hillbrow er uit. Als er in Zuid-Afrika een wijk is waar de sociale problemen zich opstapelen, dan is het wel in deze door criminaliteit en armoede getroffen buurt in het centrum van Johannesburg. Vanuit de Wits Universiteit is in samenwerking met de Hillbrow politie nu echter het ambitieuze Hillbrow Youth Development Program opgezet om met behulp van twintig Zuid-Afrikaanse oud-voetbalinternationals 600 straatjongeren te helpen. Van Geijn: ‘Toen wij via de Nederlandse ambassade in Zuid-Afrika van deze ‘Soccer Legends’ hoorden, hebben we direct gekeken wat we konden doen. Dit project rehabiliteert niet alleen deze oud-internationals, zij dwingen met hun aanwezigheid en status veel respect af in de wijk. Zij kunnen de straatjongeren via voetbal, onderwijsbegeleiding en life skills van het slechte pad houden en daadwerkelijk uitzicht op een betere toekomst bieden.’
De Soccer Legends zijn inmiddels volgens het concept van de WorldCoaches door de KNVB opgeleid. Onder meer Frank Rijkaard was daar als coach bij betrokken. De internationale sportontwikkelingsorganisatie Score nam de opleiding tot community coach voor haar rekening. Van Geijn: ‘Het unieke aan Hillbrow is de goede samenwerking tussen de diverse partners en de mogelijkheid om het concept in andere gebieden te kopiëren. De gedachte daarbij is dat als je in een van de grootste probleemwijken van Zuid-Afrika een verschil kunt maken, dat ook elders in het land kan.’
Orange Court
Ook het grote Oranje heeft het project in Hillbrow omarmd. Waar veel internationals tegenwoordig eigen sociale projecten hebben lopen, was er direct overeenstemming dat ze zich gezamenlijk achter dit project wilden scharen en een voetbalveld midden in de wijk wilden doneren. Een dag voor de start van het WK voetbal, zullen de spelers het nu in aanbouw zijnde Orange Court inwijden.
Academy
Daarbij blijft het niet in Johannesburg. De KNVB wil een blijvend steunpunt voor WorldCoaches in het land en heeft daartoe met de Johannesburgse voetbalclub Wits FC afspraken gemaakt om hun jeugdopleiding te helpen moderniseren en daarin een WorldCoaches Academy in te bouwen. Van Geijn: ‘De bedoeling is dat we hier ook coaches uit andere Afrikaanse landen gaan opleiden. Die komen daarvoor dan bijvoorbeeld voor twee weken naar Johannesburg.’
WK 2018
Het wordt Van Geijn elke dag duidelijker dat de KNVB in Zuid-Afrika in samenwerking met haar partners aan iets bijzonders is begonnnen. Hij ziet het WorldCoaches programma zelfs als een troefkaart voor de lobby om het WK 2018 naar Nederland en België te krijgen. ‘De FIFA hecht erg veel belang aan dit soort maatschappelijke initiatieven. Met WorldCoaches maken we perfect zichtbaar wat ons land voor de wereldwijde ontwikkeling van voetbal doet.’
